Odrobina historii

Świeradów Zdrój lub Bad Flinsberg i trochę historii

 

Dzieje Świeradowa-Zdroju i okolic są nierozerwalnie związane z dziejami plemion łużyckich, a osada która powstała prawdopodobnie pod koniec XIII lub na początku XIV w. zawdzięcza im swą nazwę Flyns (później zniemczoną na Flinsberg) i z tąd zapewne niemiecka nazwa miasta Bad Flinsberg.

 

Dzisiejszy Świeradów został po raz pierwszy wzmiankowany pod nazwą Fegebeutel w 1524 r. z uwagi na karczmę zbudowaną przy drodze wiodącej z Mirska na stronę czeską, która w późniejszym okresie otrzymała w języku niemieckim nazwę Fegebeutel. W dosłownym tłumaczeniu tego słowa na język polski, oznacza ona Czyścisakwę. Natomiast z innych publikacji wynika, że niemal równolegle (w 1559 roku po raz pierwszy) funkcjonowała w ówczesnym użyciu nazwa Flinsberg – wykorzystywana do roku 1945. Inna wzmianka dotycząca świeradowskiej karczmy datowana jest na 1559 r.

 

W 1597 r. u stóp góry Opaleniec, w miejscu gdzie dziś znajduje się dzielnica Świeradowa - Góreczno, osiedliło się pierwszych 20 rodzin.

 

W latach 1634-1639 Świeradów był trzykrotnie plądrowany przez wojska carskie między innymi z powodu trwania jego mieszkańców w wierze protestanckiej i udzielania schronienia wygnańcom religijnym. Lata 1642-1645 były jednymi z najcięższych dla osady. W 1642 r. cesarska armia pod dowództwem gen. Piccolomini ograbiła Świeradów. Wkrótce przeszły tędy także wojska gen. Montecuculiniego, Wittenberga i Contiego. W 1645 r. w czasie szturmu zamku Gryf przez Szwedów, wojska rotmistrza Hermanna, stacjonowały w Świeradowie. Miasto zostało doszczętnie splądrowane. Oprócz tego Świeradów musiał spłacić odszkodowania wojenne dla zamku Gryf.

 

W uzdrowiskowej przeszłości Świeradowa istotną datą jest 1768 r., z którym kojarzono początek zorganizowanej działalności uzdrowiskowej miasta. W roku tym poprawiono obudowę górnego źródła, a obok niego wybudowano dom mieszkalny z 14 pokojami tzw. „stary dom źródlany”, gdzie przebywali kuracjusze. W lipcu 1770 r. została założona księga kuracyjna. W 1826 r. miejscowość miała 1488 mieszkańców, a w 1840 liczba ta wzrosła do 1687 osób, które zajmowały się: działalnością uzdrowiskową, rolnictwem, chałupnictwem. Do podstawowych zajęć mieszkańców należała hodowla bydła, wyrób masła, wyrąb lasu, pozyskiwanie płodów runa leśnego, wytwarzanie wyrobów z drewna.

 

Ważnym momentem dla rozwoju turystyki i uzdrowiska był rozwój komunikacji kolejowej w regionie. Wybudowanie w latach 1846-1866 linii kolejowej pomiędzy Wrocławiem a Gorlitz (a dalej do Drezna i Berlina), a także z Węglińca do Jeleniej Góry (przez Gryfów) i dalej przez Wałbrzych do Wrocławia znacznie przybliżyło mieszkańcom nawet odległych regionów państwa pruskiego kurort (z Gryfowa do Świeradowa ok. 15 km).

 

W 1909 prywatny inwestor wybudował połączenie kolejowe między Świeradowem i Mirskiem (Mirsk już wcześniej – w 1884 roku – uzyskał połączenie kolejowe z Gryfowem), a tuż przed pierwszą wojną światową ulice miasta zostały zelektryfikowane, zainstalowano także wodociągi. Na przełomie lat 1920 – 1930 Świeradów był miejscowością na wskroś kuracyjną. Znajdowało się tu kilka znanych zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dom Zdrojowy z 70 pokojami, Łazienki Leopolda, w których odnotowano 50 pokoi), 23 restauracje, gospody i kawiarnie, 128 domów wynajmujących kwatery, 9 garaży samochodowych, wypożyczalnie samochodów, pocztę, telegraf, rozmównicę publiczną, obiekty rekreacyjno-sportowe, handlowe, prywatne kolegium nauczycielskie.

 

Usytuowanie miasta z dala od działań wojennych II wojny światowej spowodowało, że do końca 1944 roku uzdrowisko funkcjonowało normalnie.

 

Po wojnie miasto uzyskało prawa miejskie, w 1946 roku. Świeradów Zdrój wszedł w skład województwa wrocławskiego jako część powiatu lwóweckiego, zaś 1 stycznia 1973 roku sołectwo Czerniawa Zdrój włączono w granice Świeradowa. W wyniku reformy administracyjnej z 1975 roku miasto stało się częścią województwa jeleniogórskiego, aby od 1 stycznia 1999 roku w wyniku nowego podziału administracyjnego tworzyć powiat lubański w województwie dolnośląskim.

 

Należy podkreślić, że lokalizacja dzisiejszego Świeradowa odegrała znaczną rolę w rozwoju cywilizacyjnym tego zakątka Gór Izerskich i Karkonoszy: Świeradów Zdrój był punktem wyjściowym do pionierskich eskapad badawczych w góry, stał się miejscem, które przyczyniło się do ich rozsławienia i poznania.

Panorama terenu Ośrodka na przestrzeni blisko 100 lat

 

Facebook